Fransa'da protestolar: Çatışmalar ve gözaltılar arttı

Fransa genelinde yaklaşık bir aydır devam eden öğrenci protestoları, hayat pahalılığı ve akaryakıt fiyatlarındaki artışa yönelik tepkilerin de eklenmesiyle daha geniş çaplı gösterilere dönüştü. Başkent Paris'in yanı sıra Lyon, Marsilya, Rennes ve Lille gibi büyük şehirlerde düzenlenen eylemlerde güvenlik güçleri ile bazı göstericiler arasında çatışmalar yaşandı. Cumartesi günü ülke genelinde yüzlerce noktada yapılan protestolara öğrenciler, Sarı Yelekliler, çiftçiler, işçiler, sendikalar ve iklim aktivistleri gibi farklı kesimlerden katılım gözlemlendi. Bazı bölgelerde araçlar ve kamu binaları ateşe verilirken, mağazalarda yağmalama olayları da kaydedildi.

Protestoların kökeni ve gelişimi

Gösteriler ilk olarak 17 Eylül'de, lise öğrencilerinin öğretmen açığı, yetersiz eğitim kaynakları ve okulların fiziki koşulları gibi sorunlara tepki göstermesiyle başladı. Başlangıçta Paris banliyölerinde yoğunlaşan eylemler, kısa sürede diğer şehirlere yayıldı. Öğrenciler, eğitim koşullarının iyileştirilmesi talebiyle bazı okulların girişlerini kapattı. Eylül sonlarından itibaren ise polis müdahaleleri ve öğrencilerle güvenlik güçleri arasında çatışmalar yaşanmaya başlandı. Bu müdahaleler, bazı okullarda eğitime ara verilmesine ve tartışmalara yol açtı.

Geniş katılımlı eylemler ve şiddet olayları

Ekim ayının ilk haftasında, öğrencilerin başlattığı protestolara öğretmenler, veliler, işçiler ve çeşitli sendikalar da destek verdi. 6 Ekim'de ülke çapında düzenlenen gösterilere İçişleri Bakanlığı verilerine göre 250 binden fazla kişi katıldı, organizatörler ise bu sayıyı 450 bin olarak açıkladı. Bu eylemlerde en az 488 kişi gözaltına alındı ve 43 güvenlik görevlisi yaralandı. Polis müdahaleleri sırasında öğrencilerin yaralanması, özellikle kullanılan ses etkili bomba gibi müdahale araçlarının kullanımını gündeme getirdi. İçişleri Bakanı Laurent Nuñez, 15 yaşındaki bir öğrencinin elini kaybetmesi üzerine ses etkili bomba kullanımının geçici olarak askıya alındığını duyurdu. Bu tarihten itibaren ise yaklaşık 8 bin kişi gözaltına alınmış ve 26 kişi tutuklanmıştır. Gözaltına alınanların önemli bir kısmının 18 yaş altı olduğu belirtildi. Ayrıca, şiddet olayları nedeniyle çok sayıda güvenlik görevlisi, eğitim çalışanı ve öğrenci yaralandı. Polis müdahalelerine ilişkin şikayetler üzerine ise Ulusal Polis Genel Müfettişliği (IGPN) tarafından soruşturmalar başlatıldı.

Sarı Yelekliler ve Macron'dan tepki

Fransa'da 2018'de akaryakıt vergileri ve hayat pahalılığına karşı ortaya çıkan Sarı Yelekliler hareketi de 17 Ekim'de ülke genelinde düzenlenen protestolara katıldı. Liselilerin yanı sıra çiftçiler, sendikalar ve iklim aktivistlerinin de destek verdiği bu gösterilerde artan yaşam maliyetleri, akaryakıt fiyatları ve kamu harcamaları protesto edildi. Paris'te bazı önemli bölgelerde gösteri yasağı uygulanırken, şehirde ve diğer kentlerde çatışmalar yaşandı. Marsilya'da belediye binasına zarar verildi, Lyon'da ise tarihi bir turizm danışma merkezi ateşe verildi. Fransız yetkililer, şiddet olaylarını kınarken, kamu binalarına ve iş yerlerine verilen zararlarla ilgili incelemeler başlatıldı. Fransa Cumhurbaşkanı Emmanuel Macron, protesto hakkına saygı duyulması gerektiğini ancak kamu kurumlarına ve ticari işletmelere yönelik saldırıların kabul edilemez olduğunu belirterek, şiddete karışanların yargılanacağını ve cezalandırılacağını vurguladı. Macron, kamu düzeninin korunması çağrısında bulundu. Fransa Başbakanı Sébastien Lecornu da şiddet olaylarına ilişkin açıklamalarda bulunarak, İçişleri Bakanlığı'nın güvenlik güçlerinin müdahalelerine ilişkin değerlendirmelerini paylaştı. Ülkedeki protestoların ardından hasar tespit çalışmaları ve adli süreçler devam etmektedir.