Türk Devletleri Teşkilatı 17 yaşında

Türk dünyasındaki çok taraflı iş birliğinin temelini oluşturan Nahçıvan Anlaşması'nın imzalanmasının üzerinden 17 yıl geçti. Bu anlaşmayla kurulan yapı, 3 Ekim 2009'dan bu yana Türk Devletleri Teşkilatı (TDT) adı altında faaliyetlerini sürdürüyor.

Kuruluş sürecinden bugüne

Türkiye, Azerbaycan, Kazakistan ve Kırgızistan'ın 2009'da imzaladığı anlaşma ile Türk Dili Konuşan Ülkeler İşbirliği Konseyi kuruldu. Bu yapıya 2019'da Özbekistan da katıldı. 12 Kasım 2021'de İstanbul'da gerçekleşen zirvede ise teşkilatın adı 'Türk Devletleri Teşkilatı' olarak değiştirildi. TDT'nin tam üyeleri Türkiye, Azerbaycan, Kazakistan, Kırgızistan ve Özbekistan'dan oluşurken, Macaristan, Türkmenistan ve Kuzey Kıbrıs Türk Cumhuriyeti (KKTC) gözlemci ülke statüsünde bulunuyor. Ekonomik İşbirliği Teşkilatı da teşkilatta gözlemci uluslararası kuruluş olarak yer alıyor.

İş birliği alanları genişliyor

Türk Devletleri Teşkilatı Genel Sekreteri Kubanıçbek Ömüraliyev, teşkilat bünyesindeki iş birliğinin 64 farklı mekanizmaya ulaştığını belirtti. Bu mekanizmalar siyasi diyalog, ekonomi, ticaret, ulaştırma, enerji, dijitalleşme, yapay zeka, sağlık, çevre, eğitim, gençlik, güvenlik ve uzay teknolojileri gibi geniş bir yelpazeyi kapsıyor. Ömüraliyev, Türk Dünyası 2040 Vizyonu'nun teşkilatın yol haritasını oluşturduğunu vurgulayarak, ekonomik ve fiziki bağlantıların güçlendirilmesi, teknolojik dönüşümün hızlandırılması ve genç nesillere yatırım yapılmasının öncelikli hedefler arasında olduğunu ifade etti.

Ekonomik ve ticari ilişkilerde büyüme

Teşkilatın öne çıkan çalışma alanlarından biri de ekonomik ve ticari iş birliği. Türkiye'nin TDT üyesi ülkelerle dış ticaret hacmi 2002'de 871 milyon dolar iken, 2025 sonunda 16,9 milyar dolara yükseldi. TDT üyesi ve gözlemci ülkelerle Türkiye'nin toplam ticaret hacmi ise Temmuz 2026 itibarıyla 27,8 milyar dolara ulaştı. Ticaretin kolaylaştırılması amacıyla Basitleştirilmiş Gümrük Hattı, Ticaretin Kolaylaştırılması Stratejisi ve Dijital Ekonomi Ortaklık Anlaşması gibi adımlar atıldı. Ayrıca, Hazar Geçişli Doğu-Batı Orta Koridoru'nun potansiyelinden daha fazla yararlanılması için gümrük ve idari işlemlerin kolaylaştırılması hedefleniyor.