Yapay zeka, küresel ticarette büyümenin lokomotifi oldu

DHL ve New York Üniversitesi Stern İşletme Fakültesi'nin hazırladığı Küreselleşme İzleme Raporu'na göre, yapay zekâ altyapısına yapılan yatırımlar küresel ticareti canlandırdı. 30 milyondan fazla veri noktasına dayanan rapor, artan tarifelere ve jeopolitik gerilimlere rağmen dünya ticaretinin büyümeye devam ettiğini gösteriyor. Pandemi sonrası toparlanma dönemi hariç tutulduğunda, küresel mal ticareti 2026'nın ilk yarısında son 15 yılın en hızlı büyüme oranını yakaladı. Bu artışta yarı iletken, ağ ekipmanı ve veri aktarım teknolojilerine olan talebin önemli rolü bulunuyor.

Yapay zekâ ürünleri ticaret artışının lokomotifi

Dünya Ticaret Örgütü (WTO) ve OECD verilerine göre, yapay zekâ teknolojilerini destekleyen ürünlerin mal ticaretindeki payı 2025'te yüzde 42 iken, 2026'nın ilk çeyreğinde yüzde 76'ya yükseldi. Rapor, küresel mal ticaretinin 2029'a kadar yıllık ortalama yüzde 3,4 büyüyeceğini öngörüyor. Bu oran, önceki on yılın yıllık ortalaması olan yüzde 2,7'yi geride bırakıyor. DHL Express CEO'su John Pearson, yapay zekâ teknolojilerindeki gelişmelerin çip ve ağ ekipmanı gibi ürünlerin uluslararası tedarik zincirlerine olan ihtiyacını artırdığını belirterek, lojistiğin önemini vurguladı. Pearson, “Yapay zekânın ilerlemesiyle birlikte, çip ve ağ ekipmanı gibi ürünler uluslararası tedarik zincirlerine daha fazla ihtiyaç duyuyor” dedi.

Tarifeler ve çatışmalara rağmen küresel ticaret dayanıklılığını koruyor

İran'daki gerilimler ve Hürmüz Boğazı'ndaki aksaklıklar bazı ülkelerde ticareti olumsuz etkiledi. 2026'nın ilk beş ayında, ticaret hacmi geçen yılın aynı dönemine kıyasla Suudi Arabistan'da yüzde 37, Birleşik Arap Emirlikleri'nde ise yüzde 7 oranında azaldı. Rapora göre, ABD'nin artırdığı gümrük vergilerinin küresel ticaret üzerindeki etkisi sınırlı kaldı. Bunun nedenleri arasında ABD'nin dünya ithalatındaki payının düşmesi, bazı ürünlerin tarifelerden muaf tutulması ve ülkelerin misillemelerden kaçınması gösteriliyor. NYU Stern Yönetimin Geleceği Merkezi'nde DHL Küreselleşme Girişimi Direktörü Prof. Steven A. Altman, şirketlerin değişen politikalar ve aksaklıklar karşısında tedarik zincirlerini uyarlayarak ticaretin dayanıklılığını sağladığını belirtti. Altman, “Şirketler değişen politikalar ve aksaklıklar karşısında tedarik zincirlerini uyarlıyor ve bu da ticaretin dayanıklılığını gösteriyor” ifadelerini kullandı.

Doğu Asya ve Pasifik bölgesi ticaret artışında öne çıkıyor

2026'nın ilk beş ayında ticaret değerindeki en büyük artış yüzde 24 ile Doğu Asya ve Pasifik bölgesinde kaydedildi. Avrupa'da büyüme yüzde 12, Sahra Altı Afrika'da ise yüzde 11 olarak gerçekleşti. Doğu Asya ve Pasifik'te bölge içi ticaretin payı, 2025'te yüzde 57 iken 2026'nın ilk beş ayında yüzde 60'a ulaştı. Raporda, bu artışta yapay zekâ üretiminin Asya tedarik zincirlerindeki rolünün etkili olduğu belirtildi. ABD ile Çin arasındaki ticaretin dünya ticaretindeki payı 2015'te yüzde 3,5 iken, 2026'nın ilk beş ayında yüzde 1,6'ya geriledi. Ancak rapor, bu düşüşün dünya ekonomisinin rakip bloklara ayrıldığı anlamına gelmediğini, ABD'nin başka ülkeler üzerinden Çin menşeli ürün ve parçalara olan bağımlılığının devam ettiğini vurguluyor. Küreselleşme düzeyi 2025'te yüzde 25,8 ile rekor seviyeye ulaştı. Uluslararası ticaret, sermaye, bilgi ve insan hareketlerini kapsayan endeksin dört alanında da artış gözlemlendi. Bilgi akışları en küreselleşmiş kategori olurken, sermaye ve ticaret akışları onu takip etti. İnsan hareketleri ise en düşük küreselleşme seviyesinde kaldı.