Köşe Yazısı

Başımızın Tacı Cumhuriyet

Eğilmez başımıza taç yaptık hürriyeti, Zaferle kalbimize yazdık Cumhuriyeti… -Ömer Bedrettin Uşaklı
Ülkü Şahin Kaykı
Ülkü Şahin Kaykı
4 dk Sesli Dinle

29 Ekim, takvimlerin en çiçeklisidir. Çünkü bugün, bir milletin kendi geleceğine sahip çıktığı, bağımsızlığını kendi iradesiyle taçlandırdığı gündür.

Ülkemizin banisi ulu önder Atatürk’ün "29 Ekim tarihten silinmek istenen bir milletin ahıdır öcüdür" sözüyle de belirttiği gibi kendisini yok sayanlara karşı ayağa kalkan bağımsızlığını yeniden kazanan bir milletin dünyaya haykırışıdır Cumhuriyet.

Cumhuriyet, 29 Ekim 1923’te Teşkilat-ı Esasiye Kanunu’nda yapılan değişiklik sonucunda ilan edildi. Ancak o gün ilan edilen, yalnızca bir yönetim biçimi değildi. 
Sönmüş bir yanardağın yeniden alev alması, kurumuş bir ağacın yeniden çiçeğe durmasıydı. 
Cephede evladını, eşini kaybetmiş kadınların, bütün acılarına rağmen ellerinde kalan son umut gibi yeni kurulan ülkeye tutunmasıydı. 
Belki bir oğlun, belki bir eşin, belki de bir daha asla geri gelmeyecek bir ömrün ardından, hayatta kalabilmek için yeniden inanmasıydı. 

Namık Kemal’in yıllar önce umutsuzca :
“vatanın bağrına düşman dayamış hançerini, yok mudur kurtaracak bahtı kara maderini?”
sorusuna, 
Mustafa Kemal Atatürk’ün 1921 yılında Türkiye Büyük Millet Meclisi’nde :
“Vatanın bağrına düşman dayasın hançerini, bulunur kurtaracak bahtı kara maderini “
diye cevap vermesinden sonra o bahtı kara maderin, yani vatanın kara bahtından kurtulmasıydı Cumhuriyet.

Ulu Önder Atatürk, "Türk milletinin tabiat ve âdetlerine en uygun olan idare, cumhuriyet idaresidir" diyordu. Türk milletinin bağımsızlık anlayışını ve kendi geleceği üzerinde söz sahibi olma iradesini çok iyi biliyordu. Cumhuriyet’in bu millete en uygun yönetim biçimi olduğuna inanıyordu.

Nitekim Cumhuriyet, Türkiye’nin yalnızca yönetim biçimini değiştirmekle kalmadı; eğitimden hukuka, toplumsal yaşamdan çağdaşlaşmaya kadar pek çok alanda köklü dönüşümlerin önünü açtı. Bu büyük değişim içinde, bir kadın olarak özellikle Cumhuriyet’in kadınlara kazandırdığı haklar üzerinde durmak istiyorum. Çünkü Cumhuriyet’in anlamını, kadınların hayatında açtığı yeni imkânlarda; eğitimde, çalışma yaşamında ve toplum içinde kazandıkları haklarda daha yakından görüyorum.

Kadının toplumun eşit bir parçası  olmasının yanında kendi hayatı ve ülkesinin geleceği üzerinde söz sahibi bir birey olmasının da yolu açıldı. 
Eğitimde fırsatların genişlemesi, aile ve hukuk alanında kadınların haklarının güçlenmesi, seçme ve seçilme hakkının tanınması, Cumhuriyet’in kadınların yaşamında yarattığı önemli değişimlerdi. 
Kadınlar, toplumun her alanında daha görünür olma ve ülkenin geleceğinde söz sahibi olma imkânı kazandı. Eğitim alabilmek, meslek sahibi olmak, seçmek ve seçilmek, düşüncelerini özgürce ifade edebilmek… Bunlar yalnızca yasal haklar değil, bir kadının kendi hayatını kurabilmesinin temelidir. Elbette sadece bu hakların varlığı, her kadının bugün erkeklerle eşit imkânlara sahip olduğu anlamına gelmiyor.Tam eşitlik onun hayaliydi şimdi kadınların da hayali olduğu gibi…
Ancak Cumhuriyet’in açtığı yol, kadınların önündeki sınırları aşabilmesi için güçlü bir başlangıç oldu. Bir kadın olarak Cumhuriyet’e duyduğum minnet tüm bunları düşündükçe her geçen gün daha da artıyor.

Monarşi, yönetimin bir hanedanın egemenliğine dayandığı ve yönetimin veraset yoluyla geçtiği bir yönetim biçimidir. Osmanlı Devleti’nin son döneminde bile demokratikleşme adımları atılmasına rağmen halkın yönetime katılımı sınırlıydı ve egemenlik anlayışı bugünkü anlamıyla millet iradesine dayanmıyordu. Cumhuriyet ise egemenliği tamamen millete ait kılan bir yönetim anlayışıdır. 
Yaşadığımız çağda, ülkenin geleceğinin halkın iradesinden uzaklaştırıldığı bir düzenin nasıl bir çıkmaza dönüşebileceğini düşünebiliyor musunuz?
Bugün eğitimden hukuka, kadın haklarından toplumsal yaşama kadar elde ettiğimiz kazanımların birçoğunun bulunmadığı bir düzeni hayal edebiliyor musunuz? 
Kadınların nüfus sayımlarında erkeklerden ayrı ve düzenli biçimde sayılmasına 1927’de başlanmış olması bile, geçmişte kadınların toplum içindeki görünürlüğünün ne kadar sınırlı olduğunu gösterir. Bugün hangi kadın böyle bir yok sayılmayı kabul edebilir? Cumhuriyetle yönetilmeyen ülkelerde insanların, özellikle de kadınların, hayatları hakkında ne ölçüde karar verebildiklerini düşündüğümüzde, sahip olduğumuz hakların kıymetini daha iyi kavrarız.

Bugün Cumhuriyet sonrası kuşağı olarak bizler çok şükür Cumhuriyet’in kuruluşuna kadarki bedelleri ödemek zorunda kalmadık. Savaşın yoksulluğunu yaşamadık; işgal altındaki bir ülkede yaşamanın korkusunu, bağımsızlığını kaybetme ihtimalinin ağırlığını taşımadık. Bizler Cumhuriyet’in içine doğduk. Bugün sahip olduğumuz bazı hakları o kadar uzun zamandır yaşıyoruz ki nasıl kazanıldıklarını unutabiliyoruz. Bu yüzden bazen bugün sahip olduğumuz özgürlüğün ne büyük mücadelelerle kazanıldığını ve ne kadar kıymetli olduğunu gözden kaçırabiliyoruz. Cumhuriyet ve Atatürk sağlık gibidir; değerini ancak kaybedince anlarız. Oysa kaybetmeden kıymet bilmek, bir emanete gösterebileceğimiz en büyük saygıdır. Tüm nimetler gibi Cumhuriyet nimeti de kıymeti bilinmediğinde elden kayıp gidecek kadar nazlıdır. Cumhuriyet ekmek kadar mübarek, su gibi aziz bir şeydir. 
Cumhuriyet bir nimettir.


Falih Rıfkı Atay,İmparatorluğun Batış Yılları kitabında
“Eğer biz Atatürk'e dönmezsek, alçakça hıyanetleri çiğneyerek Atatürkçülüğü yeniden hâkim kılmazsak ,milli kaderi oportünist politikacıların pençesinden kurtaramazsak halimiz yaman olur!” diyerek fabrika ayarlarımızın Atatürkçülük ve Cumhuriyet yönetimi olduğunu asır öncesinden açık bir dille anlatmıştır.

Atatürk’ün gençlere hitaben söylediği "Cumhuriyet’i biz kurduk, onu yaşatacak ve yükseltecek olan sizlersiniz" sözü, 
Cumhuriyet’in yalnızca geçmişte kazanılmış bir zafer olmadığını, her nesle bırakılmış büyük bir sorumluluk olduğunu anlatır. 
Bugün Türkiye Cumhuriyeti’nin kıymetini bilmek demek bu ülkenin hangi zorluklardan geçerek kurulduğunu unutmamak, bağımsızlığımıza, özgürlüğümüze ve geleceğimize sahip çıkmak demektir.


Başta Gazi Mustafa Kemal Atatürk ve silah arkadaşları olmak üzere, Cumhuriyeti bize emanet eden tüm kahramanlarımızı rahmet, minnet ve sonsuz bir özlemle anıyorum.

Bu Yazıyı Paylaş